Sık sorulan sorular

**Masistan**, ISS / telekom ve perakende işletmeleri için ön muhasebe + finans yazılımıdır.

Temel alanlar:
- **Cari** (müşteri / tedarikçi / personel)
- **Satış & alış faturaları**, e-fatura
- **Kasa / banka**, çek-senet, krediler
- **Stok & depo**, hızlı satış (mağaza)
- **Pazaryeri** (Trendyol, Hepsiburada)
- **Personel / özlük**
- **Bildirim** (e-posta + SMS)

Giriş sonrası sol menüden modüllere ulaşırsınız. Üstte şirket bağlamı ve bildirimler görünür.

1. Tarayıcıda Masistan adresinizi açın.
2. Kullanıcı adı (veya e-posta) ve şifrenizi girin.
3. Demo ortamı için genelde `demo` / `demo` kullanılır (canlıda kendi hesabınız).

Şifrenizi unuttuysanız yöneticinizden **Sistem → Kullanıcılar** üzerinden sıfırlama isteyin.

| Grup | Ne bulursunuz? |
|---|---|
| **Cari** | Müşteri / tedarikçi kartları |
| **Satış & Alış** | Faturalar, irsaliye, tahsilat/ödeme |
| **Mağaza** | Hızlı satış (POS) |
| **Pazaryeri** | Trendyol / HB bağlantı ve siparişler |
| **Stok** | Ürün, depo, stok hareketi, seri |
| **Finans** | Kasa, banka hareketleri, krediler |
| **Çek & Senet** | Portföy yönetimi |
| **Personel** | Özlük ve departman |
| **e-Belge** | e-Fatura / e-Arşiv / e-İrsaliye kesim + gelen kutu + ayarlar |
| **Muhasebe** | Hesap planı, dönem, kur |
| **Tanımlar** | Vergi, birim, belge serisi… |
| **Sistem** | Kullanıcı, rol, genel / bildirim ayarları |
| **Yardım** | Bu SSS ekranı ve SSS düzenleme |

`Ctrl+K` / `Cmd+K` ile global arama açılır.

Önerilen sıra:

1. **Pazaryeri / Mağaza** sipariş ve satışları işle
2. **Satış & Alış** faturalarını oluştur / onayla
3. **Finans → Banka Hareketleri** ile ekstreleri içe aktar ve eşleştir
4. **Kasa** tahsilat / ödemeleri kontrol et
5. Gerekirse **e-Belge** gelen kutuyu işle
6. Ay sonunda **Muhasebe → Dönem** kapatma hazırlığı

Her işlem mümkün olduğunca **cari + belge + kasa/banka** zincirini bozmadan yapılmalıdır.

1. **Cari → Cariler → Yeni**
2. Tip seçin (müşteri, tedarikçi, her ikisi)
3. Unvan, VKN/TCKN, adres ve iletişim alanlarını doldurun
4. Kaydedin

Genel ayarlarda **Caride VKN/TCKN zorunlu** açıksa vergi numarası boş bırakılamaz.

Cari listesinde ve cari detayında hareket / bakiye özeti yer alır. Detaylı ekstre için cari kartındaki hareketler ve ilgili fatura / tahsilat kayıtlarına bakın.

Personel için özlük kaydı açıldığında otomatik `P-…` cari oluşur (avans / masraf için).

1. **Satış Faturaları → Yeni**
2. Cari, tarih, vade ve kalemleri girin
3. Kaydedin (taslak)
4. Yetkiniz varsa **Onayla / Post** ile muhasebe kaydına alın

e-Fatura gönderimi entegratör ayarları (Hızlı Bilişim) tamamlandıktan sonra e-Belge akışıyla ilişkilendirilir.

- Manuel: **Alış Faturaları → Yeni**
- e-Fatura: **e-Belge → Gelen Belgeler** — entegratör ayarları tamamsa belgeler **otomatik** iner; gerekirse **Şimdi güncelle**

Otomatik indirme için **e-Belge → e-Fatura Ayarları** dolu olmalıdır.

Depo **otomatik** belirlenir:

1. Kullanıcının **kendi deposu** (`default_warehouse_id`)
2. Yoksa sorumlu olduğu depo
3. Yoksa şirket varsayılanı

Ürün seçince stok ipucu sırası:
1. Kendi depo + raf
2. Diğer depolar
3. Varsayılan / son alış tedarikçisi

Satış **yalnızca kendi depodan** yapılır; stok yetmezse transfer veya sipariş mesajı görürsünüz.

Kullanıcı deposunu **Sistem → Kullanıcılar** üzerinden atayın.

1. **Pazaryeri → Bağlantılar → Yeni**
2. Kanal seçin
3. Trendyol: sellerId + API Key / Secret
Hepsiburada: merchantId + kullanıcı / şifre + User-Agent
4. Depo ve varsayılan cari seçin
5. **Sipariş Çek** veya schedule (`masistan:sync-marketplace-orders`)

Kimlik bilgileri şifreli saklanır.

1. Siparişleri çekin
2. **Hazırla** → picking
3. **Fatura** → Masistan satış faturası taslağı
4. **Pazaryerine fatura bildir**
5. **Kargola** → takip numarası

Sekmeler: Yeni · Hazırlanıyor · Kargoda · Teslim · İptal/İade

1. **Tanımlar** altında birim ve kategori oluşturun
2. **Stok → Depolar** ile depo / raf yapısını kurun
3. **Ürünler** kartında barkod, KDV, tercih edilen tedarikçi vb. girin
4. Giriş/çıkış **Stok Hareketleri** veya fatura / hızlı satış ile oluşur

**Genel Ayarlar**’da negatif stok izni şirket politikasına göre aç/kapa yapılabilir.

- **Tahsilat** ve **Ödeme** menülerinden cariye bağlı kayıt açın
- Veya **Kasa Hareketleri** ile serbest giriş/çıkış

Hesap tipinde Banka seçiliyse ekstre entegrasyonu da tanımlanabilir.
Negatif kasa izni **Genel Ayarlar**’dan yönetilir.

1. Kasa/banka hesabında **Ekstre Entegrasyonu** alanlarını doldurun
2. **Banka Hareketleri → Dosya İçe Aktar** (CSV / MT940) veya **API’den Çek**
3. Satırlarda:
- **Öneriyi Onayla** — otomatik eşleşme
- **Eşleştir** — manuel
- **Kasaya İşle** — yeni hareket oluştur
- **Yok say** — faiz/masraf vb.
4. Bitince **Mutabakatı Kapat**

Aynı satır `fingerprint` ile tekrar yazılmaz.
Zamanlanmış komut: `php artisan masistan:sync-bank-statements --days=7`

**Finans → Krediler** altında kredi kartını ve ödeme planını tanımlayın. Taksit / faiz kayıtlarını buradan izleyin; ödeme günlerinde kasa/banka ile ilişkilendirin.

**Çek & Senet** menüsünden portföye giriş yapın: cari, vade, tutar, banka bilgisi. Durum geçişleri (portföy → tahsil / ciro / karşılıksız) yetkinize göre yapılır. `check.manage` izni gerekir.

1. Gerekirse **Departmanlar** tanımlayın
2. **Personel Takip → Yeni** — sicil, TCKN, IBAN, SGK, depo
3. Kayıtta otomatik personel carisi oluşur
4. Detayda **Özlük Dosyaları** sekmesinden kimlik, sözleşme, SGK vb. yükleyin
5. Süresi yaklaşan belgeler renkli uyarılır
6. **İşten Çıkar** → durum `terminated`

Yetki: `hr.manage`

1. **e-Belge → e-Fatura Ayarları**
2. API Key, Secret, kullanıcı / şifre girin
3. Test ortamı veya canlı seçin
4. **Bağlantıyı Dene**

Öncelik: şirket ayarı → `.env` (`HIZLI_*`).
Secret şifreli saklanır. Yetki: `integration.manage` veya `settings.manage`.

| Belge | Ne zaman? |
|---|---|
| **e-Fatura** | Alıcı e-fatura mükellefi → GİB üzerinden elektronik fatura |
| **e-Arşiv** | Alıcı mükellef değil (veya perakende) → e-arşiv faturası |
| **e-İrsaliye** | Mal sevkiyatı → elektronik irsaliye; sonra fatura ile bağlanır |

Masistan’da:
- **Giden:** satış / irsaliye belgelerinden kesim + durum takibi (entegratör: Hızlı Bilişim)
- **Gelen:** **e-Belge → Gelen Belgeler** — çek, cari eşle, alış faturasına işle

Cari kartında e-fatura / e-arşiv mükellefiyet bilgisi tutulur. Şirket ayarında varsayılan seri (e-fatura / e-arşiv) tanımlanır.

1. Belgeyi taslak oluşturun ve onaylayın
2. Entegratör gönderimi sonrası durum satırda / detayda görünür
3. Gelen kutuda karşı tarafın gönderdiği e-fatura / e-irsaliyeleri işleyin
4. Ayarlar eksikse **e-Belge → e-Fatura Ayarları** tamamlayın

Hızlı satış (mağaza) perakende senaryoda e-arşiv tipine yönlenebilir.

1. **Sistem → Roller & Yetkiler** — rol oluşturun / izin işaretleyin
2. **Sistem → Kullanıcılar** — kullanıcıya rol atayın

Örnek izinler: `party.*`, `invoice.*`, `cash.*`, `settings.manage`, `hr.manage`, `role.manage`, `integration.manage`.

Yetki: `role.manage` veya `settings.manage`.

- Negatif kasa / stok izni
- Caride VKN zorunluluğu
- Varsayılan vade (gün)
- ISS Manager API base URL / client ID (secret yalnızca `.env`)

**Sistem → Bildirim Ayarları**

| Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| E-posta kimliği | From / Reply-To / altbilgi — SMTP host `.env` `MAIL_*` |
| SMS | NetGSM, Fortis, Öztek, Telsam, 3G, Sanal Santral, NAC, İleti Merkezi, Verimor (+ Log) |
| WhatsApp | ChatManager sunucu adresi + API anahtarı + gönderen numara kimliği |
| Olay → kanal | Fatura, ekstre, mutabakat, tahsilat için mail/SMS/WhatsApp aç-kapa |
| Test | Yalnızca oturum kullanıcısına, saatlik limitli |

Loglar `notification_logs` tablosunda tutulur.

Yöneticiler **Yardım → SSS Düzenle** menüsünden soru / cevap ekleyebilir, kategorileri sıralayabilir, yayından kaldırabilir.

Okuma ekranı: **Yardım → Yardım Merkezi** (tüm kullanıcılar).
Yetki: `settings.manage`

1. **Sistem → Bildirim Ayarları → WhatsApp (ChatManager)** — sunucu adresi, API anahtarı ve gönderen numara kimliğini girin
2. **Test modunu kapatmadan** "Test WhatsApp" ile kendinize deneme gönderin
3. **Olay → kanal** bölümünden hangi olayda mesaj gideceğini işaretleyin

Test modu açıkken hiçbir müşteriye mesaj gitmez, gönderim log'a yazılır.
API anahtarı şifrelenerek saklanır ve ekrana geri basılmaz.

Gönderilen her mesaj `notification_logs` içinde tutulur: kime, ne zaman, başarılı mı.

Cari listesinde satırdaki **WhatsApp ile bakiye bildir** eylemini tıklayın.

- Metni sistem hazırlar: bakiye + açık fatura sayısı + en yakın vade
- Göndermeden önce metni ekranda görür, onaylarsınız
- **Borcu olmayana mesaj hazırlanmaz**
- Numaranın son on hanesi birebir doğrulanır; benzeyen numaraya gönderilmez

Asistan bir **muhasebe** asistanıdır. Açtığınız yetkiye göre şunları yanıtlar:

| Soru | Yetki |
|---|---|
| Borcum ne kadar? | Bakiye |
| Hangi faturam açık? | Açık faturalar |
| Ödemem işlendi mi? | Bakiye |
| Hesabım nasıl? (dönem özeti) | Ekstre |
| Çekim ne zaman ödenecek? | Çek/senet |
| Bana ne zaman ödeme yapacaksınız? | Ödeme planı |

**Hepsi varsayılan kapalıdır.** Kapalı bir yetkiyi denerse reddedilir ve kayda geçer.
Asistan **tahsilat yazamaz**; yalnız ödeme bağlantısı üretir (üst limit koyabilirsiniz).

Abonelik, hat durumu ve arıza kaydı **kapsam dışıdır** — bu konularda temsilciye aktarır.

Arayan numara taklit edilebilir; yalnız numaraya güvenmek başkasının verisini ifşa etmek olur.

- Doğrulama: **ad-soyad** veya **kimlik numarasının son dört hanesi**
- **Deneme hakkı sınırlıdır** (varsayılan 3); hak bitince çağrı temsilciye aktarılır
- Asistan "neresi yanlıştı" demez — bu bilgi saldırgana ipucu verir
- Numara birden fazla cariyle eşleşirse tahmin yürütülmez, kimlik sorulur

Bu kural **kodda**dır; asistan ikna edilerek atlatılamaz.